Biologisch eten - Het verhaal erachter - Willemijn Zoet
533
post-template-default,single,single-post,postid-533,single-format-image,qode-quick-links-1.0,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,qode-content-sidebar-responsive,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-11.1,qode-theme-bridge,wpb-js-composer js-comp-ver-4.12.1,vc_responsive
Biologisch-eten-Het-verhaal-erachter

Biologisch eten – Het verhaal erachter

Het is lunchpauze. Onderling hoor ik wat mede cursisten met elkaar overleggen wat ze zullen gaan eten. Uiteindelijk begrijp ik dat ze er nog niet helemaal uit zijn maar een ding is zeker, ze gaan naar de Ekoplaza. Of ik met hen meega, ik bedank ze vriendelijk en loop zelf even naar de Albert Heijn. Het is ook allemaal wat, hoor ik mezelf denken. De een geeft de voorkeur aan slowfood en haalt zijn vlees bij de groene slager, de ander haalt zijn groenten uit zijn eigen moestuin. Daar waar een aantal jaar geleden nogal wat volkstuinen te huur waren zien we nu vooral wachtlijsten. Biologisch voedsel, slowfood en lokaal verbouwde producten zijn onmiskenbaar in opmars.

Een aantal jaar geleden is het niet als wetenschap, maar als idee begonnen: Wat als we voedsel zonder kunstmatige mest en bestrijdingsmiddelen gaan verbouwen? Ongetwijfeld zal dit vast beter zijn voor milieu en gezondheid. Inmiddels zijn we wat jaren verder en zeggen kritische wetenschappers dat deze belofte maar deels waar blijkt te zijn. De werkelijkheid is ingewikkelder dan de goede bedoelingen van biologisch voedsel.

biologisch-etenBiologisch eten en de beloften ervan

Biologische groenten en vlees bevatten meer voedingsstoffen en minder giffen en zijn daarmee dus gezonder. Daarmee is het automatisch ook beter voor het milieu omdat de boeren tijdens het verbouwen eerlijker met de natuur omgaan.

Dat klinkt allemaal mooi en zelf begon ik hier steeds meer in te geloven. De biologische eieren kregen namelijk al geruime tijd steeds vaker een vaste plek in mijn boodschappen mandje. Totdat ik afgelopen week een documentaire had gezien die mij deed twijfelen aan mijn overtuiging. Ik ben op onderzoek uit gegaan en kwam erachter dat wetenschappers zich de laatste jaren steeds dieper buigen over deze vraag. Ze komen met een verrassende conclusie: het valt een beetje tegen met dat biologische voedsel. Gezonder is het niet, en voordelen voor het milieu zijn nauwelijks zichtbaar.

De vitaminefactor

In biologisch voedsel zouden meer gezonde voedingsstoffen zoals vitaminen en andere anti-oxidanten zitten. De vitaminen heb je nodig om je lijf draaiende te houden en anti-oxidanten zouden tegen kanker kunnen beschermen.

Uit onderzoek van Alan Dangour (American Journal of Clinical Nutrition) blijkt dat van de 162 onderzoeken die naar deze gezonde stoffen zijn gedaan, de meeste slecht zijn uitgevoerd. Slechts 55 van de onderzoeken voldoen namelijk aan wetenschappelijke kwaliteitseisen. Dit wil zeggen dat ze een verantwoorde vergelijking maken door bijvoorbeeld industriële en biologische komkommers uit hetzelfde jaar, land en gebied naast elkaar te leggen. Geen enkele daarvan vond een verschil in vitaminen of anti-oxidanten, wat dus aangeeft dat zowel biologische als industriële groenten allebei evenveel gezonde stoffen bevatten.

Maar stel nou dat biologische voeding wel meer vitaminen zou bevatten, dan heb je daar eigenlijk niets aan (ervan uitgaande dat je voldoende vitaminen eet) concludeert Christian Gluud. In zijn onderzoek (JAMA) heeft hij het effect van teveel vitaminen doorberekend en een overdosis kan gevaarlijke gevolgen hebben. Een hoge dosis aan vitamine E leidt eerder tot longproblemen, en bij teveel vitamine A zal je lever overuren gaan draaien.

Giffen en bestrijdingsmiddelen

Gewone groenten en fruit, verbouwd op normale industriële akkers, worden vaak ondergespoten met bestrijdingsmiddelen om onkruid en insectenvraat tegen te gaan. Hoewel de planten altijd worden schoongemaakt zullen er restjes achterblijven. Biologische groenten en fruit worden per definitie kleinschaliger verbouwd waardoor bestrijdingsmiddelen minder vaak nodig zijn. Dus ook al bevatten biologische groenten en fruit geen extra vitaminen, maakt dit kenmerk ze toch juist gezonder?

De Griekse voedingswetenschapper Antonis Zampelas doet al jaren onderzoek naar de restsporen van industriële bestrijdingsmiddelen. Hoewel hij ze op gewone groenten en fruit vaker tegenkomt dan biologische, nooit zoveel dat het schadelijk is om te eten. Druk maken over chemicaliën op je groenten hoeft dus niet meer, een kopje fairtraide koffie bevat meer kankerverwekkende stoffen dan een jaar lang industriële groenten op je bord (Carcinogenic Potency Project).
Hoewel elk industrieel gif uitvoerig moet worden getest op veiligheid geldt dat niet voor de biologische, natuurlijke bestrijdingsmiddelen. Sterker nog, van de biologisch geteste middelen blijken de helft in hoge dosis kankerverwekkend te zijn voor knaagdieren. Zameplas pleit ervoor dat biologische groenten vaker getest moeten worden op veiligheid, voordat het het predicaat ‘veilig’ krijgt.

Bovendien hebben we al te maken gehad met een aantal biologische ‘misstappen’. Ik noem de problematiek rondom de EHEC bacterie. Dit is een bacterie die voorkomt in de darmen van boerderijvee. Biologische boeren gebruiken graag dierenmest boven kunstmest. Hierdoor is de kans veel groter dat zo’n dierlijke EHEC bacterie op de planten terechtkomt en dus op ons voedsel. In het verleden is het al een aantal keer mis gegaan en werd biologisch besmette voeding uit de schappen gehaald.

Volksgezondheid voor iedereen
Zoals we allemaal weten zijn industriële groenten en fruit goedkoper dan de biologische tegenhangers. Maar zijn ze hierdoor dan per definitie meteen slechter? Hierdoor bereiken ze namelijk meer mensen en door de lage prijs krijgen meer mensen hun minimale dosis vitamines binnen. Ook hier is sterk bewijs voor. Exact sinds de periode dat industriële pesticiden vaker werden toegepast waardoor groenten goedkoper werden, is de hoeveelheid maagkanker maar liefst met de helft gedaald! Dit blijkt uit onderzoek van David Coggen en Hazal Inskip. Zolang biologische groenten duur blijven zal het de armsten niet bereiken.

*Biologisch vlees

We kunnen dus stellen dat er geen gezondheidsvoordelen zijn voor biologische groenten en fruit. Maar bij biologisch vlees moeten we een sterretje plaatsen, zo blijkt uit meerdere onderzoeken. Biologisch vlees is malser en bevat meer eiwitten en gezonde vetten. Dit verschil is vooral merkbaar voor rundvlees, voor schapenvlees maakt het niets uit. Ron Hogeboom van Wageningen Universiteit ontdekte dat hoewel biologisch vlees als vlees uit de bio-industrie net zo vaak kwaadaardige bacteriën bevatten, de microben in biologisch vlees makkelijker te bestrijden zijn. Dit fenomeen is logisch te verklaren; de bio-industrie houdt dieren in enorme stallen en gebruikt vaak antibiotica, waardoor resistente bacteriën makkelijker verspreiden in de megastallen. Biologische boerderijen is veel meer ruimte voor de dieren waardoor het gebruik van antibiotica kan worden vermeden.

biologisch-vlees

Moeder natuur ons milieu

Biologische landbouw is beter voor het milieu, het werkt namelijk met minder giffen, minder pesticiden, geen kunstmest en geen antibiotica. Hele goede bedoelingen zou je op het eerste gezicht zeggen. Maar levert biologische landbouw wel het gewenste alternatief?

Als we per hectare de zaak gaan bekijken zijn biologische groenten in ieder geval gezonder voor het omringende milieu. De meeste onderzoeken bevestigen dat biologische akkers minder geneigd zijn om stikstof in het grondwater achter te laten, en leveren minder CO2- uitstoot op. Koen Mondelaers (Vlaamse plantwetenschapper) concludeert daarentegen in The British Food Journal dat de milieuvoordelen per kilo groente die een akker opleveren wegvallen. Dit valt te verklaren uit het feit dat biologische landbouw meer ruimte kost om dezelfde hoeveelheid groente te produceren. Per akker levert het dus minder op. Een biologisch geteelde paprika geeft daarom dezelfde hoeveelheid aan CO2-vervuiling als een gewone paprika, en ook evenveel stikstofvervuiling in het grondwater.

Als het dus gaat om het nut van biologische boerderijen voor natuurbescherming lopen de meningen uiteen. Zolang biologische boerderijen voor die ene kilo groenten meer landbouwgrond nodig hebben dan gewone boeren, hebben ze dus ook per definitie meer natuurgebied moeten innemen om dezelfde hoeveelheid voedsel te leveren. Dus als de hele wereld morgen zou overstappen op biologische boeren, zouden we talloze hectares aan bos, regenwoud en graslanden moeten opofferen om voldoende te kunnen verbouwen (Ronald Veldhuizen, 2011).

Bio-Logisch?

Biologisch is dus helemaal niet zo logisch, er zitten behoorlijk wat kanttekeningen aan zoals je in dit artikel hebt kunnen lezen. Ik wil mensen zoals jij bewust maken van de dingen die we allemaal om ons heen zien en waarvan we snel geneigd zijn te denken dat het goed is. In mijn koelkast zal je zowel biologische als niet biologische producten vinden. Ik draag namelijk graag mijn steentje bij aan de boeren uit mijn omgeving, anderzijds let ik ook op mijn portemonnee en milieu en probeer ik op een zo verantwoordelijke manier een keuze te maken. Waar we uiteindelijk niet omheen kunnen is dat er, met een constant groeiende wereldbevolking, alternatieven moeten komen (en die komen er) op het gebied van voeding.

Zie jij in de toekomst de sprinkhaan al op je bord liggen?
Heb je vragen of opmerkingen? Stel ze hieronder!

Geen reactie's

Geef een reactie